Sayım Yılları İl Nüfus
Gelişimi
Cumhuriyet Döneminde
1927-2000 arası sayım dönemleri esas
alındığında yapılan 1. nüfus sayımında, ilin
genel nüfusu 127.067 iken, son yapılan 2007
(Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) nüfus
sayımında 223.170 olmuştur.
1927 yılında Türkiye’ nin
nüfusu 13.648.270,il nüfusu 127.067
olmuştur. Kırşehir nüfus büyüklüğü açısından
63 il arasında 48. sırada yer almıştır. 2007
yılı nüfus sayımına göre 81 il içinde 67.
sıradadır.
1950 yılına kadar artan il
nüfusu 1950-1955 döneminde bir azalma
göstermiş,1955-1985 döneminde yeniden artma
eğilimi gösteren il nüfusu, 1985 yılından
sonra yeniden azalma eğilimine girmiştir.
1950-1955 dönemi il’ in
20.07.1954 tarih ve 6429 sayılı Kanunla
ilçeye, 01.07.1957 tarih ve 7001 sayılı
Kanunla yeniden il yapılmasına bağlı olarak,
il nüfusunun yapısında 1955 nüfus sayımı
sonuçlarına göre – %11.62 ve % -11,87 ile
2000- 2007 yılında en yüksek nüfus azalışı
yaşanmıştır. En yüksek nüfus artışı ise, %
15,44 ile 1945-1950 döneminde yaşanmıştır.
Sayım Yılları İtibariyle İl -
Ülke Karşılaştırması
*20.07.1954 tarih ve 6429
Sayılı Kanunla il vasfı kaldırılmış olan
ilin,01.07.1957 tarih ve 7001 sayılı
Kanunla yeniden il olan ilin 1955 yılı
nüfusu, ayrıldığı illerin nüfuslarından
1960 idari bölünüşüne göre belirlenmiştir.
İlin en yüksek nüfus artışı
1945-1950 döneminde olurken %o 15.44, en
büyük azalma ise 2000-2007 döneminde %o
-11,87 olarak gerçekleşmiştir. 1885-1990
sayım döneminden sonra il nüfusu azalmaya
devam etmiştir. 1985-1990 döneminde %o -1,27
, 1990-2000 dönemi nüfus sayımında %o -1.41
azalma ve 2000-2007 döneminde %0
-11,87, 2008 yılında da binde 1,95 azalma
olmuştur.
Nüfus
azalmasının nedenleri başta ekonomik
koşullar olmak üzere, eğitim ve sosyal
yaşantının beraberinde getirdiği göç
olayıdır.
1927 de Kırşehir ili ülke
nüfusundaki payı binde 9 iken, 2008 yılında
payı yaklaşık binde 3 lere gerilemiştir. Bu
da göstermektedir ki il nüfus artış hızı
ülke nüfus artış hızından düşük
seyretmektedir.
Şehir - Köy Nüfusu
Nüfusun Şehir - Köy Dağılımı

*1950-1955 verileri 1960 idari bölünüşüne
göre belirlenmiştir.
1927 yılında köy nüfusu şehir
nüfusunun 5 katı iken, bu oran 2000 yılı
nüfus sayımında şehir nüfusu köy nüfusunun
1,40 katına çıkmıştır. Bu dönem içinde
köyden kente göç artmıştır. 1927 de nüfusun
% 16,6 sı şehirde yaşarken 1945 yılından
sonra sürekli artış gösteren şehir
nüfusunun 2000 yılındaki payı % 58,2 ye ,
2007 yılında ise 65,90’ a, 2008 yılında da
67,07’ ye, 2009 yılında 69,12’ ye, 2010
YILINDA 70,64’ e ulaşmıştır.

Aynı dönemde
Türkiye’ de nüfusun % 24.2 si şehirlerde
yaşarken, 1950 yılında bu oran % 25’ e 2000
yılında da % 64.9’ a yükselmiştir. Kırşehir
ilinde şehirde yaşayan nüfus oranı, ülke
ortalamasına göre daha yavaş artmıştır. İl’
de 2000 yılına kadar köy nüfusu fazla iken ,
2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre ise;
Şehir nüfusu % 58,21’ e yükselirken, köy
nüfusu ise % 41,79’ a gerilemiştir. 2008
yılında ise köy nüfusu % 25,04 e gerilerken,
şehir nüfusunun payı 74,96’ ya çıkmıştır.
Şehirleşme oranı 2009 yılında 75,53’ e,
2010 yılında 76,26’ ya yükselmiştir.

Kırşehir
Şehir-Köy nüfus dağılımı ülkemizde olduğu
gibi şehir lehine bir eğilim göstermektedir.
Ülkede 1950 den sonra hız kazanmaya başlayan
şehir nüfusunun artışı, il’ de 1960 lardan
sonra daha bir ivme kazanmıştır. Ülke nüfus
hareketlerinin seyri il’de de kendini
göstermektedir.
Nüfusun Kadın -
Erkek Dağılımı

1927-2000
döneminde ilde, erkek nüfusun büyüklüğü
kadın nüfusun büyüklüğünden daha azdır. 1927
yılında her 100 kadın için 84 erkek
bulunmakta iken, 1960 yılına kadar artış
göstermiş, 1965-1970 döneminde azalmıştır.
1980 den sonra artış göstererek 2000 yılında
her 100 kadın için 97 erkek olarak en yüksek
değerini almıştır. 2010 Adrese Dayalı Nüfus
Kayıt Sistemi ile yapılan sayım sonuçlarına
göre ise Erkek Nüfusu 110.020, kadın nüfusu
ise 111.856 olarak belirlenmiştir.
Ülke genelinde ise, 1940 yılına
kadar kadın nüfus erkek nüfustan fazla iken
1940 yılında kadın ve erkek nüfus hemen
hemen eşit duruma gelmiştir. Cinsiyet oranı
1960 yılına kadar artış, 1960-1970 döneminde
azalma, 1975 yılında her 100 kadın için 106
erkek bulunmakta idi. 1975 yılından sonra bu
oran azalma göstermiştir. 2000 yılında
Türkiye’ de her 100 kadın için 103 erkek
2009-2010 yıllarında ise azalmaya devam
ederek 100 kadın için 101 erkek olmuştur.
Kırşehir Nüfusunun Yaş Yapısı
Cumhuriyetin ilk yıllarında
doğurganlık düzeyi çok yüksek olduğu için
nüfusumuz çok genç bir yaş yapısına
sahiptir. İl’imizde 1935 yılında erkeklerin
yarısı 15.1, kadınların yarısı ise 22.1
yaşından daha küçük iken, Türkiye’de 1935
yılında erkek nüfusun yarısı 19.1, kadın
nüfusun yarısı ise 23.4 yaşından daha
küçüktür. Kırşehir ilinde 1935-1970 yılları
arasında ortalama 17 olan nüfusun medyan
yaşı, 1970 yılından sonra sürekli bir artma
eğilimi göstermiştir. İl’imizde 2000 yılında
erkeklerin yarısı 25, kadınların yarısı ise
22.1 yaşından daha küçüktür. Türkiye’de 2000
yılında erkek nüfusun yarısı 24.4, kadın
nüfusun yarısı ise 25.3 yaşından daha
küçüktür.
İlimizin 1970 nüfus
piramidine göre (0-9) yaş nüfusun fazlalığı
dikkat çekicidir. Bu oran doğurganlık
oranının yüksekliğinin göstergesidir. Yaşlı
kuşaklardaki nüfus, her iki cinsiyet içinde
ölüm hızının bu yaşlarda yüksek olması
nedeniyle hızla azalmaktadır. 1970 yılı
nüfus piramidi il’ in doğurganlık ve
ölümlülüğün yüksek olduğu yaş yapısını
yansıtmaktadır.
İl nüfus yapısı 2000 yılı
nüfus piramidinde 1970 yılının piramidine
göre çok farklı bir yapı sergilemektedir. 15
yaşından küçük kuşaklarda nüfusun azaldığı
görülmektedir. Bu da doğum sayısının
azaldığını göstermektedir. 2000 yılında
ileri yaşlardaki azalmanın 1970
yılındakinden daha yavaş seyretmiştir. 2000
yılı nüfus piramidi bu özelliğiyle gelişmiş
ülkelerdekine benzer bir yapı
göstermektedir. Bu durum ülke geneli için de
benzerdir.
İlin İlçelere Göre şehir ve
Köy Nüfus Artışı
Kırşehir Merkez ve İlçeleri
Nüfus Hareketleri 2009 - 2010

Kırşehir genel il
nüfusu 1990-2000 sayım aralığında %o -1.35
bir azalma göstermiştir. Bu dönemde şehir
nüfusu %o 15.10 artarken, köy nüfusunda %o
-20.52 bir azalma söz konusudur. Merkez
Köylerindeki %o -11.13 bir azalma meydana
gelirken, merkezin şehir nüfusu da %o 18.07
oranında artmıştır. İlçelerimizden Akçakent’
in bu dönemde hem şehir nüfusu hemde köy
nüfusunda bir azalma gözükmektedir.
İlçelerimizden nüfusu bu dönem içinde şehir
nüfusu olarak azalma Akçakent ve Akpınar
ilçelerimizdir. Çiçekdağı İlçemizde ise
şehir nüfusunda %o 3.27 bir artış
gözlenmekle birlikte köy nüfusundaki azalış
%o -42.33 oranındadır. Diğer dört ilçemizin
de şehir nüfusu bu dönemde artmıştır.
1990-2000 sayım aralığında il genelinin köy
nüfusu azalırken şehir nüfusu artış
kaydetmiştir. Bu dönemde genel olarak
Kırşehir merkezi ile Mucur ilçemiz dışında
nüfusta bir azalma gözükmektedir. 2008
Adrese dayalı Nüfus Kayıt Sistemi
Sonuçlarına göre; 2007-2008 döneminde il
genel nüfusu ‰ 1,95 azalırken merkez nüfusu
şehir nüfusu olarak artmıştır. 2009 yılında
ise nüfus il genelinde ‰ 5,50 azalmış,
şehirlerde ‰ 16,38 artarken köy nüfusu ‰
54,46 azalmıştır.

MERKEZ AKÇAKENT AKPINAR
BOZTEPE ÇİÇEKDAĞI KAMAN
MUCUR TOPLAM
İl’ in 7
ilçesinden (merkez ilçe hariç) Kaman ilçesi
42.568 nüfusuyla en çok nüfusa sahip ilçesi
olurken, Akçakent ilçesi ise 4.982 nüfusuyla
en az nüfusa sahip ilçesidir.
Kırşehir Nüfus Yoğunlukları
Merkez ve İlçeler Nüfus
Yoğunlukları

Kırşehir’de kilometrekareye
düşen kişi sayısı 1927 yılında yaklaşık 14
kişi iken, ülke ortalaması km²'de 18 kişi
idi. 2010 yılına gelindiğinde Kırşehir'in
nüfus yoğunluğu km²'de 35 kişiye yükselirken
ülke ortalaması km²'ye 96 kişiye
ulaşmıştır. Nüfus yoğunluğu bakımından 81 il
içinde 66. sıradadır.
Kırşehir’ de nüfus
yoğunluğu il merkezinde 77 iken, ilçelere
göre 9 ila 36 arasında değişmektedir. En
büyük yüz ölçüme sahip merkez ilçeden sonra
Kaman ilçesinde nüfus yoğunluğu 36,
yüzölçümü en küçük olan Akpınar ilçesinde
nüfus yoğunluğu 17 kişidir. İl Nüfus
yoğunluğu açısından ülke geneli ve iç
Anadolu Bölgesi ortalamalarının altındadır.

Hanehalkı Büyüklüğü
Kırşehir ilinde bulunan 56 637 hanehalkının
yaklaşık % 62’ si şehirde yaşamaktadır. İl
genelinde ortalama hanehalkı büyüklüğü 4.7’
dir. Hanehalkı büyüklüğü itibariyle;
Akçakent ilçe merkezi ortalama 6 ile en
yüksek, Mucur ilçe merkezi ise 4.2 hanehalkı
büyüklüğü ile en düşük değere sahiptir.
Türkiye hanehalkı büyüklüğü ise 4.5’ tir.
Orta Anadolu Bölgesinde bu oran 4.97’ dir.
Hanehalkı büyüklüğü açısından ilimiz, ülke
ortalamasının üstünde, bölge ortalamasının
ise altındadır.
Nüfusun Eğitim
Yapısı

Kırşehir İlinde 1935 yılında
okuma yazma bilen nüfus % 13.86 iken, 2000
nüfus sayımında bu oran 87.52 ye
yükselmiştir. Ülke genelinde ise 1935
yılında okuma yazma bilen nüfus % 19.25 iken
2000 yılında bu oran 87.32’ ye yükselmiştir.
İlimiz okuma yazma oranındaki gelişmeler
bakımından ülke okuma yazma oranından daha
iyi bir gelişme göstermiştir.
Kırşehir ilinde en
az ilkokul mezunu olanların 14 ve daha
yukarı yaş baz alınarak incelendiğinde;
1975-2000 döneminde
en az ilkokul mezunu olanların oranı 1975
erkeklerde % 16.6, kadınlarda % 4.9 iken, bu
oran 2000 yılında erkeklerde % 45.3’ e,
kadınlarda ise % 25.2’ ye yükselmiştir.
Ülkemizde bu oran 1975 yılında erkeklerde %
17, kadınlarda % 7.9 iken 2000 yılında
erkeklerde % 43.6’ ya, kadınlarda ise %
26.6’ ya yükselmiştir.
25 ve daha ve daha
yukarı yaştaki nüfusun ortaokul, lise ve
yüksekokul mezunlarının 1975-2000 döneminde
Kırşehir’ de 1975 yılında erkeklerin % 9’ u
ilkokuldan sonra bir eğitim düzeyini
tamamlarken 2000 yılında bu oran % 36.5’ e,
1975 yılında kadınların % 2’ si ilkokuldan
sonra bir eğitim düzeyini tamamlarken 2000
yılında bu oran % 13.8’ e yükselmiştir.
Eğitim düzeyinde özellikle lise ve
yükseköğretim mezunlarında önemli bir
gelişme olmuştur. 1975 yılında erkeklerin %
4.7’ si, kadınların % 0.9’ u lise mezunu
iken, 2000 yılında erkeklerin % 16.1’ i,
kadınların % 6.6’ sı lise mezunu, 1975
yılında erkeklerin % 1.2’ si, kadınların da
% 0.2’ si yükseköğretim mezunu iken bu oran
2000 yılında erkeklerde % 8.7’ ye,
kadınlarda ise % 2.8’ e yükselmiştir.
Gelişmeler ülkedeki
gelişmelerle doğru orantılı olmakla
birlikte, 2000 yılı sonuçlarına göre lise
mezunları ve yükseköğretim mezunları
ortalamaları ülke ortalamasının altında
seyretmektedir.
2000 yılı
sonuçları itibariyle ülkemizde
ilköğretimden sonra bir eğitim düzeyini
tamamlayan erkeklerin oranı % 37’4 ,
kadınların oranı % 19,8, lise mezunlarında
bu oran erkeklerde % 16’ sı, kadınların %
9.1’ i ve yükseköğretim mezunlarında ise
erkeklerde % 10.2, kadınlarda ise % 5.4’
tür.
1935 yılında ülke
okuma yazma oranı %19.35 iken, il okuma
yazma oranı % 13.86 dır.1965 yılından
itibaren il okuma yazma oranı sürekli
yükseliş göstererek 2000 yılı nüfus
sayımında % 87.52’ ye yükselmiştir. 2010
yılı TÜİK verilerine göre Ülke okuma yazma
oranı ise % 93,96 dır. Kırşehir genel okuma
yazma oranında ise % 93,31 dir.

İlimiz kadın erkek okuma yazma oranındaki
gelişmeler isi, 1935 yılında erkeklerde
okuma yazma %25.35, kadınlarda % 4.24 iken
bu oran 1965 yılından itibaren kadınlarda
okuma yazma oranında yükselme göstererek
erkeklerde 2000 yılında % 94.36’ ya, 2010
yılında ise %97,80’ e kadınlarda ise 2000’
de % 80.95’e, 2010 yılında da % 88,92’ ye
yükselmiştir.

Ülkemizdeki erkek okuma yazma
oranları ile il erkek okuma yazma oranları
karşılaştırıldığında;1935 yılında
ülkemizdeki erkek nüfusun okuma yazma oranı
% 29.35 iken, Kırşehir’ de bu oran % 25.35’
tir.
2000 sayım yılı sonuçlarına
göre bu oran ülkemizde % 93.36’ ya ilimizde
ise 94.36’ ya yükselmiştir. Bu dönemde
ilimizdeki erkek okuma yazma oranındaki
gelişme ülke gelişmesinden daha hızlı
olmuştur. 2010 yılında ise Türkiye %97,79,
Kırşehir de ise % 97,8’ dir.

Kadın okuma yazma oranlarının
il ülke karşılaştırması incelendiğinde ise;
1935 yılında ülke
kadın okuma yazma oranı % 4.24 iken, bu oran
ülke genelinde % 9.82’ dir. 1940 yılından
itibaren il kadın okuma yazma oranı ülke
genelinden daha hızlı bir artış göstererek
2000 yılında % 80.64 olan ülke kadın okuma
yazma oranını aşarak % 80.95’ e ulaşmıştır.
Aynı dönemde İç Anadolu Bölgesi kadınlarda
okuma yazma oranı % 84.96’ dır. Burada da
ülke ortalamasının üzerinde iken, bölge
ortalamasının altındadır. Kadın okuma yazma
oranı bakımından ilimiz ülke genelinde 33.
sıradadır.
Cumhuriyetin ilk yıllarında
İl okuma yazma oranları ülke ortalamalarının
altında iken, 2000 yılı sonuçlarına göre
gerek kadınlarda, gerek erkeklerde ülke
ortalamalarının üzerine çıkmıştır.
2010 yılında ise ülke kadın
okuryazarlık oranı % 90,13 iken, ilimizde bu
oran % 88,92’ dir.
Okuryazarlık ve Eğitim Durumuna Göre Nüfus

25 yaş üzeri okuryazarlık ve
eğitim durumuna göre nüfus incelendiğinde;
Nüfusun % 61.65 oranında artığı, okuma yazma
bilmeyen nüfusta buna rağmen yarı yarıya bir
azalma olduğu, Okuma yazma bilen fakat
herhangi bir okul bitirmeyen nüfusta fazla
bir değişim olmadığı, ilkokul mezunu nüfusta
3 katından fazla artış, ortaokul ve dengi
meslek okul ile lise ve dengi meslek okulu
bitirenlerde 7 katı artış, yüksekokul
bitiren nüfusta ise 13.4 katı bir yükselme
söz konusudur.

Doğurganlık ve Bebek
Ölümlülüğü
İl bazında (15-49) doğurgan
çağdaki kadın başına düşen çocuk sayısı 1970
yılına kadar yükselirken, bu yıldan sonra
azalma göstermiştir. 1970 yılında doğurgan
çağdaki her 1000 kadına 860 çocuk düşerken,
2000 yılında her 1000 kadına 331 çocuk
düşmektedir. Doğurganlık döneminin sonu olan
45-49 yaştaki bir kadın 6.9 çocuk dünyaya
getirmiş iken, 2000 yılında aynı kuşak
kadınlar ortalama 4.2 çocuk dünyaya
getirmişlerdir.
İl’ in 1967 yılından günümüze
kadar olan dönemde bebek ölüm hızı ülke
genelindeki yapıya benzer bir seyir
izlemiştir. 1967 yılında 1000 canlı doğumdan
yaklaşık 150’ si bir yaşını doldurmadan
ölürken, 1997 yılında 1000 canlı doğumdan
35’ i bir yaşını doldurmadan ölmüştür. Bu
oran aynı dönemde ülkemizde binde 43, İç
Anadolu Bölgesinde binde 41.77 dir. Bebek
ölüm hızı bakımından ilimiz hem ülke hemde
bölge ortalamalarından daha iyi durumdadır.
Aynı dönemde ülke sıralaması bakımından da
69 . sıradadır. (2000-2006 İl Verileri İl
Sağlık Müdürlüğünden alınmıştır.)

Özürlülük
Kırşehir’ de
nüfusun özürlülük durumu incelendiğinde;
özürlü nüfusun % 60’ ını erkeklerin , Ülke
ortalamalarının da % 59’ unu oluşturulduğu
görülmektedir. İl genelinde toplam 5048
özürlünün, 3007’ si erkek ve 2041’ i
kadındır.
Kırşehir Özürlü Dağılımı
Nüfusun özürlülük oranı binde
1.99’ dur. Ülke ortalamaması ise binde
1.82’dir. Özürlülük oranı itibariyle ülke
ortalamalarının üzerindedir.

Kırşehir’ in
özürlülük nüfus yapısı genelde ülke
oranlarıyla benzerlikler göstermektedir.
Fiziksel engelliler hem il hem de ülkemizde
en çok paya sahip engelli grubu olup,
engelliler içindeki payı % 41 lik bir orana
sahip iken, Ülkemizde ve ilimizde en düşük
oranlı konuşma engelliler % 5 ile en düşük
orana sahiptir.
EKONOMİK NİTELİKLER
İşgücü

İstihdam edilenler ve
işsizlerin oluşturduğu toplam nüfus olan
işgücü, il’ de 1980-2000 döneminde azalma
eğilimi göstermiştir. Erkek nüfusun işgücüne
katılma oranı kadın nüfusa göre daha
yüksektir. 1980 yılında erkeklerin işgücüne
katılma oranı % 74.7 iken, 2000 yılında bu
oran % 66’ ya düşmüştür. Bu dönemde
kadınların işgücüne katılma oranı % 51.5’
ten % 40.6’ ya düşmüştür.
Yaş gruplarına göre işgücüne
katılma oranı ülke ile benzerlik
göstermektedir. 12-14 yaş grubunda kadın
nüfusun işgücüne katılma oranı yüksekken,
15-19 yaş grubundan itibaren erkek nüfusun
işgücüne katılma oranı kadın nüfusun
işgücüne katılma oranına göre daha
yüksektir. Kadınların 25 yaşından sonra
işgücüne katılma oranının azalması sonucu
cinsiyetler arası işgücüne katılma oranı
farkı artmaktadır. Bu da kadınların
evlendikten veya çocuk sahibi olmaları
halinde işgücünden ayrıldıkları sonucunu
doğurmaktadır.
İstihdam
İlimizde istihdam edilen
nüfus yıllara göre artış ve azalış
göstermektedir. 1980-2000 döneminde istihdam
edilen nüfusun yıllık artış hızı %o ‘ tir.
İstihdam edilen erkek nüfusun artış hızı %o
5 iken,kadın nüfusun yıllık artış hızı %o-5’
tir.
1980-2000 döneminde hizmet ve
sanayi sektörlerinde bir artış gözlenirken,
inşaat sektöründe yıllara göre değişiklik
göstermiştir. Bu dönemde, istihdam edilen
nüfus hizmet sektöründe % 56, sanayi
sektöründe % 15 bir artış, inşaat sektöründe
de % - 4.9 oranında bir azalış olmuştur.
2000 yılı nüfus verilerine
göre istihdam il oranları; Tarım %65.1,
Sanayi % 5.9, İnşaat % 4.3, Hizmet %24.7 ve
Diğer faaliyetler %o 1’ dir. Aynı dönemde
Ülke istihdamında, tarım % 48.38, sanayi %
13.35, İç Anadolu Bölgesinde ise, tarımın
payı % 46.81 iken, sanayinin payı % 10.5’
tir.
İlimiz tarım istihdamı
açısından 30., sanayi istihdamı açısından da
47. sıradadır. Bu anlamda gerek ülke
ortalaması gerekse bölge ortalamaları
bakımından il’ imiz halen tarıma dayalı bir
yapıya sahiptir. Sanayinin payı ise ülke ve
bölge ortalamalarının altındadır.
İşsizlik
2000 yılı Nüfus Sayımı
verilerine göre Kırşehir ilinde işsizlik
oranı % 8.2’ dir. İşgücündeki her 100
kişiden 8’ i işsizdir. Aynı dönem Türkiye
işsizlik oranı ise % 8.9’ dur. TÜİK’ in
iller düzeyinde yayımlamış olduğu 2008 yılı
işgücü göstergelerine göre Kırşehir’ de
işgücüne katılım oranı % 36,9, işsizlik
oranı % 11,1’ dir. İşsizlik sıralamasında
ilimiz 33. sırada yer almaktadır. 2009 TÜİK
verilerine göre ise de işgücüne katılım
oranı % 41,5, işsizlik oranı % 15,6’ dır.